Tobby'nin bu yazdıklarını okudum ve atladığın bazı noktaları gördüm. İçeriğin bir kısmı yanlış ve eksik. Kısaca, LINK token'in kullanıldığı Chainlink hizmetlerinden bahsedeyim:
LINK token neden gereksizdir?
(Çok fazla istek üzerine yazıyorum, olabildiğince temelden, sadeleştirerek herkesin anlayacağı dilden anlatacağım.)
ChainLink'in ne işe yaradığını anlamadan önce Akıllı kontratları minikçe özetlememiz gerekir:
Akıllı kontrat dediğimiz şey temelde şudur; çalıştırmak istediğimizde önceden belirlenmiş fonksiyonları yerine getiren kodlar bütünlüğüdür, yani bir makinedir.
Mesela, çamaşır makinesi, çamaşırları yıkamak için dizayn edilmiştir. Fonksiyonu da şudur; çamaşırları al, su dök, deterjanı çek, çevir ve bitir. Başka bir şey yapamaz. Örneğin tabak yıkayamaz. Çünkü bunun için dizayn edilmemiştir.
Akıllı kontratlar da böyledir, belli bir iş için önceden dizayn edilir, blokzincire eklenir ve o andan itibaren ona ne yapılması gerektiği söylenmişse onu yapar.
Örneğin aşağıda sadece toplama işlemi yapabilen "TobbyToplamaMakinesi" diye bir akıllı kontrat yazdım.
Bu akıllı kontrata iki adet sayı verdiğinizde "num1" ve "num2" olarak alıyor ve size bunun toplam sonucunu veriyor.
Bu kontratı Ethereum'a yüklersem; siz de iki adet numara girersiniz, Metamask'tan işlem için onay verirsiniz, sizden bu işlem için ETH alır ve girdiğiniz sayıların toplamını verir.
Ne dedim, ÖNCEDEN verilmiş görevleri ifa ederler. Yani akıllı kontratlar kendi kendine bir şeyler öğrenen, daha sonradan kafasına göre kendini değiştiren şeyler değildir. Yani akıllı kontratlar sanıldığı kadar akıllı şeyler değildir. Ona yazılan fonksiyonları çalıştırabilirler bu kadar.
Şimdi, AAVE kontratını düşünelim. Siz gidip bu kontrata Ether koyuyorsunuz, örneğin 1 Ether 1000 Dolar olsun, DAI borçlanmak istiyorsunuz AAVE kontratı size 800 DAI veriyor. Ve sana diyor ki, bak güzel kardeşim olur da Ether fiyatı 900 Dolara düşerse Liq olursun.
Hmm... Madem akıllı kontratlar daha önceden verdiğimiz direktifleri uygulayabiliyordu, AAVE kontratı Ether fiyatını nereden biliyor? Daha doğrusu Ether'in 900 Dolar olacağını nasıl anlıyor?
Kafanız karışmasın daha basitini anlatıyorum:
Akvaryumda balık beslediğinizi düşünün. Bu balıklara her gün Türkiye saati ile 10.00'da yem vermelisiniz. Ve bu saatlerde iştesiniz. Ne yapacaksınız?
Bir yem makinesi alıyorsunuz ve makinenin daha önceden belirlenen tek fonksiyonu var:
"YEM VER"
Siz bu makineyi çalıştırdığınızda yaptığı tek şey belli bir miktarda yemi dökmek. Bu kadar.
Peki bizim balıkların saat tam 10.00'da beslenmesi gerekiyor, ne yapacağız?
Birinin bu makineye saatin 10.00 olduğunu söylemesi ve makinenin çalışmasını sağlaması gerekiyor. Saat 10.01'de çalıştırmayacak, saat 09.59'da da.
Tam 10.00'da birinin bu makineye "YEM VER" demesi lazım.
Peki kime güveneceğiz, yani birinin dışarıdaki saat bilgisini bu makineye vermesi gerekiyor.
İşte bu ChainLinktir.
Örneğe geri dönelim. Birinin Ether fiyatını borsalardan toplayıp bu akıllı kontrata belli periyotlar halinde söylemesi gerekir ki, olur da Ether fiyatı 900 Dolar olursa kontrat Ether koyan adamı Liq etsin.
ChainLink'in yaptığı şey budur. Dışarıdaki fiyat bilgilerini ve değişimlerini blokzincirdeki akıllı kontratlara gönderir ve kontratlar da bu verilere göre çalışır. Örnekteki AAVE'nin gerçekten çalışma stili budur, fiyatları ChainLink'ten alır.
ChainLink bu fiyat bilgisini "node operator" dediğimiz bilgisayarlardan alıyor, hepsi fiyat konusunda hem fikir olduğu zaman blokzincire, yani fiyat bilgisine ihtiyaç duyan akıllı kontratlara gönderiyor.
Bence mükemmel. Burada hiçbir sorun yok. ChainLink akıllı kontratlardaki dışarıdan bilgi beslemesi problemini çözmüştür. Ve elzemdir.
Geldik şimdi LINK'e
Burası kurtlar sofrasıdır. 900 Dolarda Liq olacak adama ChainLink node operatorleri kanka Ether 800 oldu yalanı atarsa; kontrat anında adamı liq eder. Çünkü ona önceden tanımlanan görev budur. Yani verilen datanın güvenliği çok önemlidir.
LINK burada devreye giriyor. LINK token bu node sağlayıcılarının teminatıdır. Eğer yanlış bilgi veren varsa elinden vurup LINK tokenini alıyorlar. Slashing gibi.
Şimdi burada dalga başlıyor.
Bu LINK olmak zorunda değil, teminat göstereceğin yani bak olum yanlış fiyat verirsen paranı alırım diyeceğin şey LINK token olmak zorunda değil.
Geldik, diğer nokta: bu node operatörler babasının hayrına çalışmıyor. Bunlara ödeme yapman gerekiyor. totalde 1 milyar LINK'in 550 milyonu ChainLink ekibinde. Bunları ya node operatörleri beslemek için periyodik olarak market sell yapıyorlar, ya da ARGE çalışmaları için kullanıyorlar.
Yani satıyorlar. Evet, satmak zorundalar, Ethereum Foundation da yeri geliyor Ethereum için Ether satıyor. Peki marketten LINK almak için, kullanmak için bir teşvik var mı? Yok.
ChainLink hizmetinden yararlanmak için LINK almaya gerek yok. LINK tokenler sadece ekonomik olarak puştluk yapanı korkutmak için var, e bu da başka token ile yapılabiliyor.
E o zaman ne gereği var?
ChainLink ekibi de bunu biliyor, ne yapmaya çalışıyor CCIP (Cross-Chain Interoperability Protocol) gibi köprü sistemleri yapmak istiyor ki LINK'e kullanım alanı bulunsun.
CCIP ne demeyin çok uzun. :)
CCIP'nin ne zaman geleceği belirsiz, bazıları bu sene diyor, gelirse ne kadar kullanılır o da tartışma konusu.
Şimdi gelelim hayatın gerçeklerine.
Ben diyorum ki, elimizde kriptonun ciddi ihtiyacı olan bir sistem var, ChainLink çok güzel ve gerekli. Ancak bu LINK denilen tokenin hiçbir anlamı yok. Daha doğrusu senin benim gibi Binance'den token alıp pumplamasını bekleyenler için ciddi bir anlam ifade etmiyor. İleride etse de, RİSKE DEĞMEZ.
Neden bunun riskini alalım, tamam alalım ama neden daha risksiz ürünler varken LINK'e varımızı yoğumuzu basalım.
Bu piyasada SHIBZORTAIGPT Token de pump yapıyor. LINK de illaki yapar, ama riske değer mi? Hele hele bu kadar yüksek bir Market cap'e sahip bir token iken..
Ben al, sat, tut, shortla, longla demem. Bu tweetten sonra LINK 2190381920x de yapabilir.
Ancak gördüğüm ve elimizdeki mevcut veriler LINK'i tamamen gereksiz kılıyor. Dolayısı ile bu tokende ben ciddi bir değer göremediğim gibi bu kadar yüksek değeri olmasına da anlam veremiyorum.
Hiçbiri yatırım tavsiyesi değildir. Hem böyle şeyler yazmayı özlemişim ufak yazayım dedim, hem de madem bir laf ettik nedenselleştirmek istedim.
Herkese bol şans.